Một doanh nhân hay nhà lãnh đạo thành công không thể chỉ mang một hình ảnh duy nhất. Trong những tình huống khác nhau, họ cần vận dụng nhiều nguyên mẫu: như sư tử khi phải quyết đoán, cáo khi cần mưu trí và thương lượng, ong hay kiến khi xây tổ chức và hợp tác, voi khi cần kiên định, bền bỉ. Nhờ vậy họ mới dẫn dắt được doanh nghiệp qua biến động và những hoàn cảnh phức tạp.
Nguy cơ của sự linh hoạt
Sự linh hoạt ấy cũng có mặt trái. Nếu không có hệ giá trị cốt lõi làm nền tảng, việc đổi nguyên mẫu có thể biến thành “đeo mặt nạ”: nhà lãnh đạo chỉ diễn vai để đạt lợi ích ngắn hạn, thậm chí thao túng người khác. Hệ quả là niềm tin bị bào mòn, văn hóa doanh nghiệp trở nên rỗng ruột, và tổ chức yếu đi từ bên trong.
Giữ mặt thật
Để ngăn điều này, người lãnh đạo cần xây dựng và kiên định với giá trị cốt lõi, coi đó là gốc rễ cho mọi hành động. Họ thường xuyên tự phản tư, hỏi mình đang linh hoạt vì lợi ích chung hay chỉ đang “diễn” để đối phó. Đồng thời, cần tạo cơ chế phản hồi trung thực trong tổ chức, như khảo sát ẩn danh hay phản hồi 360 độ, để kịp thời soi lại chính mình.
Khi có giá trị làm điểm tựa, việc đổi nguyên mẫu không còn là giả tạo mà là thích ứng có chủ đích, và người lãnh đạo vẫn trung thực với chính mình.
Ba câu hỏi để tự soi:
- Hôm nay tôi đổi cách cư xử vì lợi ích chung, hay vì muốn được việc cho mình?
- Người trong đội ngũ có nhận ra cùng một con người ở tôi, dù trong tình huống nào?
- Tôi có cách nào để nghe được sự thật về chính mình, kể cả khi nó khó nghe?